اجرت المثل

فهرست مطالب

 

همواره رسم و اخلاق برای این است که اگر کسی کاری را انجام میدهد که ارزش دریافت حقوق داشته باشد باید از آن حقوق و مزایا بهره‌مند شود، درقانون  ما نیز همین موضوع ملاک قرار گرفته و بر اساس آن برای زنان در اموری که در طول زندگی مشترک در خانه انجام می‌دهند و وظیفه در مورد آنها ندارند اجرتی پیش بینی کرده اجرت المثل ایام زوجیت نام دارد
عنوان مطلب روشن شد حال به تعریف دقیق تر و شرایط دریافت اجرت المثل و سایر امور مربوط به آن بپردازیم:
در قوانین ما برای هر یک اززوجین حقوق وظایفی در نظر گرفته شده که برخی از آنها در مقاله‌ای مجزا پرداختیم اگر می‌خواهیم بگوییم می‌تواند برای انجام کارهایی که طبق قانون به عهده او نیست ولی در زندگی انجام می‌دهد مثل آشپزی،  نظافت منزل و غیر از همسر خود اجرت المثل دریافت کند که البته برای دریافت آن باید ارکان و شرایطی فراهم باشد که ما آنها را بررسی خواهیم کرد
1-کارها را زن باید با عدم قصد تبرع را انجام داده باشد یعنی اینکه به نیت دریافت اجرت و مزد انجام دهد و قصد انجام رایگان آنها نبوده باشد که در قانون به طور کلی اصل بر عدم تبرع است یعنی فرض شده وقتی کسی کاری انجام میدهد آن کار محترم است و مستحق دریافت حقوق می باشد در این مسئله نیز قانونگذار همین اثر را در مورد کار زن در منزل ملاک قرار داده و به همین دلیل فرض شده زن با نیت دریافت اجرت کارها را انجام داده و اگر مرد بخواهد اجرت‌المثل همسرش را ندهد در مقام مدعی باید ثابت کند بر خلاف اصل ذکر شده، قصد تبرع داشته و به دنبال دریافت اجرت در مقابل آن‌ها نبوده اما اگر در این شرایط خود زن مثلاً اقرار کند که با همین نیت کار کرده و به دنبال دریافت اجرت آن نبوده دیگر اجرت المثل تعلق نخواهد گرفت.

وکیل طلاق توافقی در شیراز
مطالعه بیشتر

2-زن تنها در امور می تواند درخواست اجرت المثل کند که بر اساس قانون وظیفه وی نبوده مثلا تمکین اعم از عام و خاص وظیفه شرعی و قانونی زن بوده و هیچ گاه نمی تواند به خاطر آن درخواست اجرت المثل کند اما به عنوان مثال آشپزی وظیفه او نیست و همان طور که اگر فردی برای این منظور استخدام شود ، حقوق می گیرد اگر زن هم با عدم قصد تبرع وبا نیت دریافت حقوق آشپزی کند می تواند اجرت المثل را دریافت کند.
3-زن در مقابل انجام کارهایی که دستور مردم انجام شده امکان دریافت اجرت المثل دارد یعنی اموری که زن به خواست اراده و دستور مرد یا به دنبال توقف انتظار مرد انجام داده باشد امکان دریافت اجرت المثل وجود دارد و اگر چنین نباشد یعنی زن با خواست و دلیل اراده خود کاری انجام دهد نمی تواند اجرت المثل را مطالبه کند.
حال اگر با جمع این شرایط زن مستحق دریافت اجرت المثل تشخیص داده شود قاضی با اجرا به کارشناسی( کارشناس ارزیاب نفقه) میزان اجرت المثل را تعیین می کند که در بررسی و تعیین آن فاکتورهای متعددی از جمله تحصیلات زن و وضعیت اشتغال و تعداد فرزندان سختی های زندگی و به طور کلی میزان همکاری با مرد در طول زندگی مشترک و عواملی از این قبیل توجه می شود و به همین دلیل اجرت المثل زنان متفاوت است یکسان نیست.
نکته قابل توجه این است که معمولاً در بحث اجرت المثل خانم‌های خانه‌دار مبالغ بیشتری دریافت می نمایند چرا که قانونگذار میگوید خانمی که  ساعاتی را در محل کار و خارج از منزل حضور دارد در مقایسه با خانمی که خانه داراست کمتر درگیر امور منزل می‌شود اگر چه ممکن است موارد استثنائی هم باشد اما بحث ما بر سر کلیات و اصول قانونی و اثبات هر استثنایی با مدعی آن است که بتواند خلاف قاعده را ثابت کند
پس تا اینجا نتیجه میگیریم چنانچه زنی بخواهد دادخواست مطالبه اجرت المثل دهد که رسیدگی به آن در صلاحیت دادگاه خانواده است، فقط در صورت وجود تمام شرایط سه گانه مطرح شده این امکان فراهم می شود
البته در بحث تعیین اجرت المثل قانون ابتدا به توافق طرفین توجه می‌کند مثلاً ممکن است در قباله ازدواج و به عنوان یکی از شروط ضمن عقد ماهیانه مبلغ مشخصی تعیین شود که با اجرت المثل خانم تعلق میگیرد یا اصلاً ممکن است خانم اعلام کند  که هیچگونه مبلغی را هیچگاه به عنوان اجرت المثل نمیخواهد در این صورت هم این توافقات ملاک قرار می‌گیرند اما اگر توافقی نباشد قانون برای حل مسئله به اصول خود و آنچه توضیح داده شد مراجعه و در مورد اجرت المثل و میزان آن تصمیم می گیرد
ضمنا در نظر داشته باشید هر زنی اختیار دارد تا تمام یا بخشی از اجرت المثل ایام زوجیت خود را مطالبه کند به طور مثال خانم ۴۰ سال زندگی مشترک داشته و می تواند معادل تمام آن سالها را اجرت بخواهد یا مثلاً عنوان کند درخواست اجرت المثل برای ده سال زندگی خود باقید تاریخ ( مثلا از ۸۸/۱۰/۱۰ تا۹۸/۱۰/۱۰)رادارد
آنچه اهمیت دارد این است که حتماً به خاطر بسپارید دریافت اجرت المثل الزاما ارتباطی با طلاق ندارد و در توضیح می توان گفت در قوانین گذشته اینگونه بود که فقط زمانی که مرد قصد داشت همسرش را طلاق دهد باید در کنار سایر حقوق زن مثل مهریه نفقه و غیره اجرت المثل ایام زوجیت وی را پرداخت می نمود اما با تغییرات صورت گرفته در قوانین روند تغییر کرده و به عبارتی اکنون دریافت اجرت المثل مانند مهریه است و زن هر زمان بخواهد در طول زندگی مشترک می‌تواند آن را درخواست کند بدون این که اصلاً قصد جدایی یا تمایل به طلاق داشته باشد
این که اشاره کردیم اجرت المثل همانند مهری است دو نتیجه با خود دارد:
1.اگر زن مستحق دریافت اجرت المثل تشخیص داده شود و مرد به پرداخت آن محکوم شود ولی علی‌رغم محکومیت از پرداخت مبلغ خودداری کند، زن مانند سایه محکومیت های مالی می تواند او را به زندان می‌اندازد تا زمانی که پرداخت نماید یا ترتیب پرداخت آن را فراهم کند و آزاد شود
2..مانند سایر محکومیت‌های مالی در این جا نیز اگر مرد محکوم شود میتواند درخواست اعسار و تقسیط در پرداخت را دهد و بررسی موضوع تصمیم‌گیری در مورد پذیرش و پذیرش این درخواست با قاضی دادگاه خواهد بود
اگرچه معمولا پرداخت اجرت المثل به دنبال پیگیری و مطالبه زن صورت می‌گیرد اما این احتمال نیز وجود دارد مرد قبل از آن که همسرش تقاضای آن را کند خودش تصمیم پرداخت بگیرد و مثلاً با خانم صحبت کند تا مبلغ یا مالی از اموالش را برای این منظور به او بدهد که البته پیشنهاد می شود حتماً توافق انجام شده مکتوب باشد و دلیل آن و شرح ما وقع به طور کامل قید شود و خانم میزان توافق را امضا کند تا از مشکلات احتمالی در آینده جلوگیری شود
نکته آخر اینکه تعداد فرزندان از جمله فاکتورهای تاثیرگذار در تعیین میزان اجرت المثل است چرا که اصولاً تعداد فرزندان بیشتر زحمت و کار بیشتری می طلبد

با قانون تسهیل ازدواج جوانان آشنا شوید
مطالعه بیشتر

فهرست مطالب

مقالات مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

تماس و دریافت مشاوره

تماس با شعبه مرکزی

تماس با شعبه مشهد