بررسی تفاوت میان دادگاه کیفری و حقوقی

دادگاه حقوقی و کیفری

دادگاه صالح چیست؟ عبارت «دادگاه صالح به رسیدگی نیست» یعنی چه؟ دادگاه حقوقی با دادگاه کیفری چه فرقی دارد؟ چه پرونده هایی در صلاحیت دادگاه کیفری و چه دعواهایی در صلاحیت دادگاه حقوقی است؟ آیا در دادگاه های کیفری باید هزینه پرداخت کنیم؟ آیا دادگاه های حقوقی دادسرا دارند؟ شکایت نامه را به کجا باید ببریم؟

این ها سوالات رایجی است که اغلب افراد هنگام طرح شکایت یا دعوای حقوقی از وکلا و مشاوران حقوقی خود می پرسند. این مقاله ضمن پاسخگویی به تمام سوالات فوق، به مفهوم دادگاه صالح و معرفی دادگاه های کیفری و حقوقی می پردازد و به شما کمک می کند تا بدانید برای طرح شکایت مورد نظرتان به کجا باید مراجعه کنید.

برای دریافت مشاوره تلفنی و رزرو وقت مشاوره حضوری وکیل کیفری در مشهد با شماره زیر تماس بگیرید.

09155074838

دادگاه حقوقی و کیفری
منظور از دادگاه صالح چیست؟

به دفعات اتفاق افتاده که در قوانین، اوراق و اسناد حقوقی با اصطلاح «دادگاه صالح» مواجه شده ایم. بلاشک این سوال در ذهن بسیاری از افراد وجود دارد که «دادگاه صالح» یعنی چه؟ در قانون، دادگاه ها دارای انواع مختلفی هستند و هر یک دارای صلاحیت محدودی هستند و تنها اجازه رسیدگی به جرایم معینی را دارند.

به طور مثال دادگاه های حقوقی صلاحیت رسیدگی به شکایات و دعواهای کیفری را ندارند و همچنین دادگاه های کیفری اجازه رسیدگی مستقیم به دعواهای حقوقی مستقل را ندارند. بنابراین «دادگاه صالح» برای یک پرونده، در واقع دادگاهی است که صلاحیت قانونی برای رسیدگی به آن دعوا و پرونده را دارد. شناختن صلاحیت دادگاه ها به ما کمک می کند تا بدانیم برای هر شکایت یا دعوا به کدام دادگاه رجوع کنیم.

تقسیم بندی دادگاه ها به حقوقی و کیفری

دادگاه ها در یک تقسیم بندی کلی به دو دسته دادگاه های کیفری و حقوقی تقسیم می شوند. دادگاه های حقوقی دارای صلاحیت عام هستند و بعبارتی هر دعوا و شکایتی که در صلاحیت دادگاه کیفری نباشد، در صلاحیت دادگاه حقوقی است. (دعواهایی نظیر اثبات مالکیت، الزام به تنظیم سند، الزام به تسلیم، ارث و … دعواهای حقوقی هستند.) دادگاه های کیفری تنها در مواردی که جرمی اتفاق افتاده باشد، صالح به رسیدگی هستند.

(نظیر شکایت از کلاهبرداری، سرقت، خیانت در امانت، تخریب عمدی اموال و …) البته چنانچه در ضمن وقوع جرم، دعوای حقوقی نیز مطرح باشد چنانچه دعوای حقوقی ارتباط مستقیمی با جرم داشته باشد (مثلا دعوای مطالبه خسارات در جرم تخریب اموال)، دادگاه کیفری می تواند در همان محدوده نیز رسیدگی کند.

مقایسه دادگاه های حقوقی و کیفری

دادگاه های کیفری و حقوقی در موارد متعددی با یکدیگر تفاوت های اساسی دارند. در اینجا به چند مورد مهم تر که برای آشنایی با سیستم رسیدگی در این دادگاه ها ضروری است، خواهیم پرداخت:

1- صلاحیت

همانطور که پیشتر ذکر شد، دادگاه های کیفری تنها در مواردی که جرمی اتفاق افتاده صلاحیت رسیدگی به دعوا را دارند اما دادگاه های حقوقی به هر پرونده ای غیر از آنچه که در صلاحیت دادگاه کیفری است، رسیدگی می کند. در واقع صلاحیت دادگاه حقوقی عام و مادر است.

دادگاه حقوقی و کیفری
اما اگر ما دعوا و شکایتی را نزد دادگاهی که صلاحیت ندارد و صالح به رسیدگی نیست مطرح کردیم چه اتفاقی می افتد؟ دادگاه مربوطه پس از تشکیل جلسه مقدماتی و بررسی پرونده، «قرار عدم صلاحیت» صادر کرده و پرونده را برای دادگاه صالح ارسال می کند.

2- دادسرا

در دادگاه های کیفری در واقع رسیدگی به صورت دو مرحله ای صورت می پذیرد. به عبارت دیگر ابتدا اتهام، دلایل و اسناد ارتکاب جرم در دادسرا مطرح می شود. چنانچه دادسرا اتهام را وارد نداند یا عمل ارتکابی را جرم نشناسد، «قرار منع تعقیب» صادر می کند و چنانچه دلایل و اسناد را برای متهم نمودن فرد کافی بداند با صدور قرار مجرمیت، پرونده را به دادگاه ارسال می دارد.

اما در دادگاه های حقوقی نهادی به نام «دادسرا» وجود ندارد تا به پرونده رسیدگی مقدماتی نماید. بلکه پس از طرح دعوا و تحویل دادخواست و اسناد و مدارک به مدیر دفتر دادگاه، پرونده به صورت مستقیم در دادگاه رسیدگی می گردد. بنابراین برای طرح دعوای حقوقی باید دادخواست و اسناد و مدارک را به مدیر دفتر دادگاه حقوقی تقدیم نماییم.

برای آشنایی بیشتر با دادسرا این مقاله پیشنهاد می شود: «آشنایی با دادسرا و مقامات قضایی دادسرا (دادستان، بازپرس، دادیار و قاضی اجرای حکم)»

3- دادخواست و شکوائیه

در دادگاه های حقوقی هر نوع طرح دعوا به وسیله دادخواست صورت می گیرد. دادخواست در فرم های متحد الشکل و یکپارچه چاپ و توزیع می گردد و پر کردن موارد آن کاری تخصصی و پیچیده است. چنانچه افراد عادی اقدام به پر کردن فرم دادخواست نمایند به احتمال زیاد دادخواست آن ها رد می شود. اما در شکایات کیفری نیازی نیست طرح شکایت در قالب فرم چاپی مشخصی صورت بگیرد و روی هر نوع کاغذی امکان پذیر است.

حتی الزامی برای کتبی بودن شکایت نیز وجود ندارد و شکایت به صورت شفاهی نزد مامورین نیروی انتظامی و ضابطان و مقامات قضایی نیز صحیح و برای شروع پیگرد قانونی کافی است. ماده ۳۷ قانون آیین دادرسی کیفری در این باره مقرر داشته: «ضابطان دادگستری موظفند شکایت کتبی یا شفاهی را همه‌وقت قبول نمایند. شکایت شفاهی در صورت مجلس قید و به امضای شاکی می‌رسد، اگر شاکی نتواند امضاء کند یا سواد نداشته باشد، مراتب در صورت مجلس قید و انطباق شکایت شفاهی با مندرجات صورتمجلس تصدیق می‌شود.

ضابطان دادگستری مکلفند پس از دریافت شکایت، به شاکی رسید تحویل دهند و به‌فوریت پرونده را نزد دادستان ارسال کنند.» همچنین ماده ۶۹ نیز اظهار داشته: «دادستان مکلف است شکایت کتبی و شفاهی را همه وقت قبول کند. شکایت شفاهی در صورت مجلس قید و به امضاء یا اثر انگشت شاکی می ‌رسد. هرگاه شاکی سواد نداشته باشد، مراتب در صورت مجلس قید و انطباق شکایت با مندرجات صورت مجلس تصدیق می‏شود.»

دادگاه حقوقی و کیفری
4- هزینه دادرسی

پیگرد قانونی جرایم توسط مراجع انتظامی و قضایی، مطابق قانون وظیفه ایشان بوده و هیچ شخصی در قبال تعقیب کیفری و رسیدگی و اجرای حکم، حق دریافت وجه را ندارد. بر اساس تصریح ماده ۶۲ قانون آیین دادرسی کیفری  «تحمیل هزینه ‌های ناشی از انجام وظایف ضابطان نسبت به کشف جرم، حفظ آثار و علائم و جمع‌آوری ادله وقوع جرم، شناسایی و یافتن و جلوگیری از فرار و مخفی شدن متهم، دستگیری وی، حمایت از بزه ‌دیده و خانواده او در برابر تهدیدات، ابلاغ اوراق و اجرای تصمیمات قضایی تحت هر عنوان بر بزه‌دیده ممنوع است.»

برخلاف تعقیب و رسیدگی در مراجع کیفری، در دعاوی حقوقی، اشخاص بایستی مبالغ مقرر در قانون را برای به جریان افتادن رسیدگی حقوقی پرداخت نمایند. مطابق ماده ۵۰۳ قانون آیین دادرسی مدنی، برای به جریان افتادن دادخواست ها و درخواست ها، اشخاص بایستی هزینه های دادخواست اعم از دادخواست بدوی، اعتراض به حکم غیابی، دادخواست تجدید نظر، دادخواست فرجام و اعاده دادرسی و هزینه وکالتنامه و برگهای اجرایی و … را پرداخت نمایند.

مادامی که اشخاص هزینه دادرسی حقوقی را پرداخت نکنند، دادخواست ایشان به جریان نخواهد افتاد. ‌ماده ۳۸۳ قانون آیین دادرسی مدنی صراحتا در خصوص دادخواست فرجام خواهی بیان داشته:« دادخواستی که … هزینه دادرسی آن پرداخت نگردیده باشد به جریان نمی‌افتد.»

فهرست مطالب

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *