12 سوال پرتکرار درباره حکم تعلیق اجرای مجازات (بر اساس اصلاحات قانون در سال 1399)

اگر شخص در طول دوره محکومیت تعلیقی مرتکب جرم دیگری شود، تکلیف محکومیت معلق چیست؟ آیا عمل نکردن به دستورات دادگاه موجب لغو تعلیق می گردد؟ اگر عدم رعایت دستورات دادگاه به صورت غیر عمدی باشد وضعیت چگونه است؟ در مقاله «حبس تعلیقی چیست؟ تبدیل حبس به حبس تعلیقی چه شرایطی دارد؟»

به تعلیق در مجازات، شرایط گرفتن تعلیق، جرایمی که مجازاتشان غیر قابل تعلیق است و قوانین مرتبط با حبس تعلیقی پرداختیم. در این مقاله در پی پاسخ به سوالات پرتکرار و رایجی هستیم که اغلب مشاوره جویان و مخاطبان از ما در خصوص تعلیق اجرای مجازات می پرسند. با مطالعه این دو مقاله شما از تمام قوانین و احکام مربوط به «تعلیق در مجازات» آگاه خواهید شد.

  1. آیا در صورت دارا بودن شرایط، دادگاه باید اجرای مجازات را تعلیق کند؟

خیر، مطابق تصریح ماده 46 قانون مجازات اسلامی، دادستان و قاضی اجرای احکام تنها می توانند از دادگاه درخواست تعلیق اجرای مجازات را مطرح کنند، اما برای پذیرش این پیشنهاد توسط دادگاه هیچ الزام قانونی وجود ندارد و دادگاه در این باره تام الاختیار است.

  1. آیا به مجرمانی که مجازات شان غیر قابل تعلیق است، مرخصی داده می شود؟

اگر چه برخی محکومان به موجب قانون مجازات اسلامی مشمول مقررات تعلیق اجرای مجازات نمی‌شوند (نظیر افرادی که مرتکب جرایم مذکور در ماده 47 قانون مجازات اسلامی شده اند) اما «حق مرخصی» در حین اجرای مجازات زندان برای ایشان محفوظ است. افرادی که مرتکب جرایم ممنوع التعلیق شده اند،

بر اساس تبصره ۴ ماده 520 قانون آیین دادرسی کیفری، پس از تحمل یک سوم از میزان مجازات، در صورت رعایت ضوابط و مقررات زندان و مشارکت در برنامه‌های اصلاحی و تربیتی و کسب امتیازات لازم پس از سپردن تأمین مناسب، به تشخیص دادستان می‌توانند در هر چهار ماه حداکثر پنج روز از مرخصی برخوردار شوند.

  1. چه زمانی پس از صدور حکم تعلیق اجرای مجازات، متهم آزاد می شود؟

مطابق ماده ۴۹ قانون مجازات اسلامی (مصوب 1392) قرار تعلیق اجرای مجازات به وسیله دادگاه ضمن حکم محکومیت یا پس از صدور آن صادر می گردد. کسی که اجرای حکم مجازات وی به طور کلی معلق شده است، اگر در بازداشت باشد فوری آزاد می گردد.

اما اگر بخشی از مجازات به حالت تعلیق در آمده، پس از اجرای بخش غیر معلق، متهم آزاد می گردد. ماده ۵۳ در این باره مقرر داشته: «در صورتی که قسمتی از مجازات یا یکی از مجازات های مورد حکم معلق شود، مدت تعلیق از زمان خاتمه اجرای مجازات غیرمعلق محاسبه می گردد.»

به طور مثال کامران به اتهام «راهزنی» به 3 سال حبس تعزیری محکوم شده و دادگاه با توجه به کمک های مالی او به محرومین و انگیزه شرافتمندانه­ اش و نیز داشتن شرایط تعلیق، 2 سال از مجازات او را به مدت 2 سال تعلیق می کند. در اینصورت پس از تحمل 1 سال حبس توسط کامران، وی از زندان آزاد می شود.

چنانچه از زمان آزادی او 2 سال بگذرد و کامران مرتکب هیچ جرمی نشود، محکومیت تعلیقی او بی اثر می شود. به زبان عامیانه تر مجازات وی منتفی شده و آزادی او قطعی می گردد.

  1. تعلیق مجازات چه فرقی با تعویق صدور حکم دارد؟ فرق تعلیق مجازات با تعلیق تعقیب چیست؟

تعلیق مجازات ممکن است به طور ساده یا مراقبتی باشد. در تعلیق ساده، متهم به دادگاه تعهد می دهد که در دوران تعلیق مرتکب جرم دیگری نشود. اما در تعلیق مراقبتی متهم به دادگاه تعهد می دهد علاوه بر عدم ارتکاب جرم در دوران تعلیق، به دستورات دادگاه که برای پیشگیری از جرم و اصلاح مجرم تعیین می شود، عمل کند.

بر اساس ماده۴۳ قانون مجازات اسلامی، دادگاه می تواند با توجه به جرم ارتکابی و خصوصیات مرتکب و شرایط زندگی او به نحوی که در زندگی وی یا خانواده اش اختلال اساسی و عمده ایجاد نکند، ضمن صدور قرار «تعلیق اجرای مجازات» مرتکب را به اجرای یک یا چند مورد از دستورهای زیر در مدت تعلیق، ملزم نماید:

1- حرفه آموزی یا مشغول شدن به حرفه ای خاص

2- اقامت اجباری یا عدم اقامت در محلی معین

3- درمان بیماری یا ترک اعتیاد

4- پرداخت نفقه خانواده

5- خودداری از رانندگی با کلیه یا برخی از وسایل نقلیه موتوری

6- خودداری از فعالیت حرفه ای مرتبط با جرم ارتکابی یا استفاده از وسایل مؤثر در آن

7- خودداری از ارتباط و معاشرت با شرکا یا معاونان جرم یا دیگر اشخاص از قبیل بزه دیده به تشخیص دادگاه

8- گذراندن دوره یا دوره های خاص آموزش و یادگیری مهارتهای اساسی زندگی یا شرکت در دوره های تربیتی، اخلاقی، مذهبی، تحصیلی یا ورزشی

  1. آیا عمل نکردن به دستورات دادگاه موجب لغو تعلیق می گردد؟

چنانچه محکومی که مجازات او معلق شده است در مدت تعلیق بدون عذر موجه از دستورهای دادگاه تبعیت نکند، دادگاه صادرکننده حکم قطعی، دو راه در پیش رو دارد: اول آنکه به درخواست دادستان یا قاضی اجرای احکام، برای بار اول یک تا دو سال به مدت تعلیق اضافه کند. دوم آنکه قرار تعلیق را لغو نماید.

مطابق ماده ۵۰ قانون مجازات اسلامی چنانچه دادگاه در مرتبه اول، تعلیق را لغو نکند و متهم مجددا به دستورات دادگاه بی توجهی کند تخلف از دستور دادگاه برای بار دوم، موجب الغای قرار تعلیق و اجرای مجازات می شود.

  1. اگر به دستورات دادگاه به صورت غیر عمدی عمل نکردیم، تعلیق لغو می شود؟

قاضی اجرای احکام کیفری موظف است در موارد مجازات های تعلیقی، شخص متهم را احضار نموده و چگونگی اجرای دستورات دادگاه و عواقب عدم رعایت آن ها را به متهم بفهماند. ماده 551 قانون آیین دادرسی کیفری در این باره مقرر داشته: «در صورت تعلیق اجرای مجازات، قاضی اجرای احکام کیفری، محکومٌ‌علیه را احضار و در صورت عدم حضور بدون عذر موجه، جلب می‌کند و با حضور محکومٌ‌علیه، دستور یا دستورهای دادگاه، چگونگی اجراء و ضمانت عدم رعایت آنها را به وی تفهیم و ابلاغ می‌نماید.» با این وجود اگر شخص محکوم بخاطر عذرهای موجه نظیر بیماری، دستورات دادگاه را اجرا نکند، مشکلی در ادامه تعلیق وجود نخواهد داشت.

  1. آیا می توان پرداخت دیه و خسارات شاکی را هم تعلیق کرد؟

تعلیق اجرای مجازات تنها مربوط به مجازات های کیفری است و بنا به تصریح ماده ۵۱ قانون مجازات اسلامی، تعلیق اجرای مجازات نسبت به حقوق خصوصی شاکی و مدعی (نظیر دیه، ارش، خسارت و …) تأثیری ندارد و حکم پرداخت خسارت یا دیه در این موارد فورا اجراء می شود.

  1. آیا مجازات تعلیقی برای کارکنان دولت، موجب تعلیق از کار است؟

در برخی جرایم نظیر جرایم درجه 5 تا درجه 1 (یعنی جرایمی که مجازات آن ها حبس بیش از 2 سال است.) کارکنان و کارمندان ادارات و دستگاه های حکومتی و دولتی از حقوق اجتماعی محروم شده و برای مدت معینی (حسب مورد 2، 3 یا 7 سال) از خدمت منفصل می شوند.

مطابق تبصره ماده 53 در مواردی که به موجب قوانین اداری و استخدامی، محکومیت کیفری موجب انفصال است در صورتی که اجرای مجازات کارمند دولتی تعلیق شود، محکومیت معلق، موجب انفصال نمی گردد، مگر آنکه در قانون تصریح یا قرار تعلیق لغو شود.

  1. در صورت ارتکاب جرم در مدت تعلیق، تکلیف مجازات معلق چیست؟

هرگاه محکوم از تاریخ صدور قرار تعلیق تا پایان مدت تعلیق، مرتکب یکی از جرائم عمدی موجب حد، قصاص، دیه یا تعزیر از درجه 1 تا درجه 7 گردد، پس از قطعی شدن حکم اخیر، بر اساس ماده ۵۴ قانون مجازات اسلامی،  دادگاه موظف است قرار تعلیق را لغو و دستور اجرای حکم معلق را نیز صادر و مراتب را به دادگاه صادرکننده قرار تعلیق اعلام کند.

  1. اگر معلوم شود فرد سابقه دار بوده، محکومیت تعلیقی او اجرا می شود؟

یکی از شرایط تعلیق اجرای مجازات، «نداشتن سابقه کیفری موثر» است. اما اگر پس از صدور قرار تعلیق، دادگاه احراز نماید که فرد محکوم دارای سابقه محکومیت کیفری مؤثر یا محکومیت های قطعی دیگری بوده که در میان آنها محکومیت تعلیقی وجود داشته و بدون توجه به آن اجرای مجازات معلق شده است، مطابق ماده 55 قانون مجازات اسلامی، دادگاه موظف است قرار تعلیق را لغو نماید. دادستان یا قاضی اجرای احکام نیز موظف است درصورت اطلاع از موارد فوق، لغو تعلیق مجازات را از دادگاه درخواست نماید.

  1. آیا مدت تعیین شده برای تعلیق قابل کاهش است؟

بله، چنانچه متهم پس از سپری شدن حداقل 6 ماه از مدت تعلیق اجرای مجازات، به طور مستمر حسن اخلاق و رفتار نشان دهد، بر اساس ماده ۵۵۲ قانون آیین دادرسی کیفری، قاضی اجرای احکام کیفری، مراتب را با پیشنهاد کاهش مدت تعلیق یا لغو تمام یا برخی از دستورهای تعیین شده به دادگاه صادرکننده حکم اعلام می‌کند.

دادگاه در وقت فوق العاده در مورد پیشنهاد قاضی اجرای احکام کیفری تصمیم می‌گیرد. اگر پیشنهاد قاضی اجرای احکام از سوی دادگاه پذیرفته نشود، قاضی اجرای احکام کیفری می تواند هر دو ماه یک بار مجدداً اجرای این ماده را به دادگاه پیشنهاد نماید.

  1. آیا در صورت لغو قرار «تعویق صدور حکم» می توان مجازات را تعلیق کرد؟

خیر، بر اساس تصریح تبصره ماده 44 قانون مجازات اسلامی در صورت الغای قرار تعویق و صدور حکم محکومیت، صدور قرار تعلیق اجرای مجازات ممنوع است.

 

فهرست مطالب

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *