خیارات مختص عقد بیع

فهرست مطالب

خیار چیست؟

خیار در اصطلاحات قانونی شامل حقی است که قانونگذار برای طرفین قرارداد یا شخص ثالث قائل شده است تا در صورتی که شرایط لازم ایجاد شد قادر به فسخ عقد باشند‌.

طرفین قرارداد این اختیار را دارند که طی توافق خیارات قانونی خود را ساقط کنند و همچنین این امکان وجود دارد که در قرارداد شرط سقوط خیارات نیز ذکر شو‌د.

حال باید بگوییم که عقد بیع چیست؟

عقد بیع عبارت است از قراردادی که به موجب آن فروشنده مالکیت مال خود را به خریدار واگذار می ‌کند و در قبال این واگذاری از او وجه نقد دریافت می ‌کند.

خیارات مختص عقد بیع یعنی اختیارات خریدار یا فروشنده در خصوص عقد بیع که شامل سه نوع هستند:

نگارش قرارداد

  • خیار مجلس: در این خیار خریدار و فروشنده تا زمانی که در حال و هوای عقد قرارداد هستند یعنی بعد از عقد قرارداد هنوز از هم جدا نشده ‌اند در صورتی که ضمن عقد قرارداد خیار خود را ساقط نکرده باشند هریک از آن ‌ها می ‌تواند عقد بیع را به هم بزند. البته این جدایی باید با اختیار خود خریدار یا فروشنده صورت گیرد و اگر او به اجبار مجلس بیع را ترک کند، خیارش ساقط نمی‌ گردد.

در صورتی که عقد بیع از سوی وکیل صورت گیرد و موکل نیز طی جلسه حضور داشته باشد هر دو یعنی موکل و وکیل حق استفاده از خیار را دارند. اما اگر وکالت خریدار و فروشنده بر عهده یک نفر باشد برخی اعتقاد دارند به دلیل اینکه امکان تفرقه وجود ندارد خیار مجلس نیز وجود نخواهد داشت که با توجه به اینکه خیار حکمی است خلاف قاعده و اصل بر لزوم عقد بیع است این عقیده قوی ‌تر است. البته برخی از فروشندگان یا خریداران تا پایان مجلس عقد و برخی تا پایان وکالت، خیار مجلس عقد را به وکیل واگذار می ‌کنند.

  • خیار حیوان: این نوع از خیارات مختص عقد بیع، تنها به مشتری تعلق می‌ گیرد که طی آن اگر مشتری حیوانی را خریده باشد این خیار به او این اجازه را می‌ دهد که تا سه روز مهلت دارد عقد بیع را بر هم بزند. فرقی هم ندارد که مبیع کلی یا عین معین یا کلی در معین باشد اما باید توسط خریدار به صورت زنده خریداری شده باشد.
  • نکته: مبیع به کالا و مالی اطلاق می ‌شود که در عقد بیع مورد خرید و فردش قرار می‌ گیرد.
آشنایی با اثبات حق و نکات مربوط به آن
مطالعه بیشتر

لازم به ذکر است که این نوع خیار دارای شرایطی است که عبارتند از:

  • حیوان بودن مبیع
  • مبیع ممکن است کلی ما فی الذمه (شمول زیادی دارد اما با توصیفات ارائه شده قابل تفکیک است) یا عین معین (مشخص و معین و قابل اشاره باشد و حدود و ابعاد آن نیز معین گردد) یا کلی در معین ( مقدار معین و مشخصی از مال که همه آن با هم برابر و مساوی است) باشد.
  • بزرگ یا کوچک بودن مبیع مهم نیست و تنها زنده بودن آن حائز اهمیت است.
  • خیار تاخیر تادیه ثامن: در صورتی که خریدار مبلغ را به فروشنده پرداخت نکند بایع یا همان فروشنده این اختیار را دارد که معامله را فسخ کند که به این اختیار، خیار تاخیر ثمن اطلاق می‌شود. استفاده از این نوع خیارات مختص عقد بیع، مستلزم رعایت چهار شرط است که عبارتند از:
    • عین کلی یا کلی در معین بودن مبیع
    • عدم مدت دار بودن تسلیم فروشنده و پرداخت خریدار
    • عدم تسلیم تمام مبیع و ثمن؛ اگر بخشی از آن ‌ها تسلیم یا پرداخت شده باشد نیز فروشنده می ‌تواند معامله را فسخ کند.
    • گذشت سه روز از تاریخ عقد بیع

در صورتی که با وجود پرداخت مبلغ توسط خریدار، فروشنده آن را قبول نکند، خیار ایجاد نخواهد شد. ضمن اینکه این نوع از خیارات مختص عقد بیع، بایع اختصاص دارد و اگر بایع مبیع را تا سه روز تحویل ندهد، خریدار اختیار فسخ معامله را نخواهد داشت.

وکیل واخواهی در مشهد، بررسی قوانین واخواهی
مطالعه بیشتر

اگر مبلغ پرداختی توسط خریدار به فردی غیر از فروشنده که دارای حق قبض نیست پرداخت شود باعث سلب خیار فروشنده نخواهد شد‌. همچنین اگر پس از گذشت سه روز مبلغ به فروشنده پرداخت شود باز هم خیار وی ساقط نمی‌ گردد.

اما در صورتی که خریدار برای مبلغ پرداختی ضمانت بدهد یا فروشنده حواله ‌ای مبنی بر پرداخت ثلث مبلغ توسط خریدار دهد، مبلغ معامله پرداخت شده محسوب و خیار فروشنده ساقط می ‌گردد.

اگر مبیع جزء اجناسی باشد که امکان فساد و خرابی آن‌ ها قبل از سه روز وجود داشته باشد مانند میوه و سبزی، خیار فروشنده از زمانی آغتز می ‌گردد که در صورت بلاتکلیف ماندن بیشتر، مبیع در معرض فساد و خرابی قرار گیرد، این خیار در اصطلاح فقه خیار مایضل لیومه نام دارد.

بیع خیار یا بیع شرط به این صورت است که طی آن برای فروشنده حق فسخ در صورت رد معین یا رد مبلغ به مشتری در نظر گرفته شده است. طبق مقررات قانون مدنی در این نوع از بیع نیز علیرغم وجود خیار، مالکیت به مشتری منتقل می ‌گردد ولی با وضع ماده‌ های ۳۳ و ۳۴ قانون ثبت، مبیع جزو مالکیت خریدار محسوب نمی ‌گردد علاوه بر این مشتری نمی ‌تواند در مبیع تصرفات مالکانه انجام دهد. در صورتی که مبیع به علت فوت مشتری به ورثه او انتقال یابد، حق فسخ فروشنده در مقابل ورثه مشتری باقی خواهد ماند.

ظهرنویسی چک و قوانین آن
مطالعه بیشتر

وکیل خوب در مشهد

تیم یسنا وکیل با کادری مجرب از وکلا کلیه تخصص ‌های حقوقی، قضایی و کیفری را ساپورت می ‌کند و این تخصص ‌ها از طریق بهترین وکیل در مشهد به کلیه شما عزیزان قابل ارائه هستند.

لازم به ذکر است که جهت آشنایی بهتر و بیشتر با خیارات مختص عقد بیع لازم است حتما از راهنمایی ‌های وکلا بهره مند شوید تا بتوانید آنطور که شایسته است از حقوق خود در عقد بیع دفاع کنید و متحمل ضرر و زیان نشوید.

نتیجه گیری

خیارات مختص عقد بیع، خیاراتی هستند که برخی به نفع مشتری (خیار حیوان) و برخی دیگر به نفع فروشنده (خیار تاخیر تادیه ثمن) هستند البته خیار مجلس نیز به هر دوی این عزیزان تعلق می ‌گیرد. البته لازم به ذکر است این خیارات خود به خود شکل نمی‌ گیرند بلکه از لحاظ قانونی مستلزم رعایت شرایط و نکاتی هستند که در صورت تغییر در آن‌ها خیار ایجاد نخواهد شد.

اما انچه پیوسته حائز اهمیت است لزوم مراجعه به وکلا در خصوص دستیابی به حق و حقوق قانونی خود در همه مسائل است.

فهرست مطالب

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.

تماس و دریافت مشاوره

تماس با شعبه مرکزی

تماس با شعبه مشهد