سرقفلی و شرایط انتقال آن

سرقفلی

فهرست مطالب

شاید برای شما هم پیش آمده باشد که بارها اصطلاح حقوقی سرقفلی یا حق کسب و پیشه را شنیده باشید، در چنین مواردی معمولا اولین سوالی که برای افراد پیش می آید آن است که سرقفلی چیست؟ پاسخ این سوال و بررسی جوانب حقوقی این موضوع درای اهمیت بسیار زیادی است و به تمامی مردم توصیه می گردد تا با مفهوم این عبارت آشنا شوند.

امروزه بیشتر پرونده های قانونی و دعاوی که در محاکم قانونی مطرح می گیرند معمولا به دلیل ناآگاهی و عدم اطلاعات کافی افراد بوجود می آیند، به همین دلیل نیز اگر افراد بتوانند از همان ابتدا اطلاعات کافی در مورد حقوق متقابل یکدیگر در یک جامعه بدست آورند به راحتی میتوانند از بوجود آمدن بسیاری از این پرونده های حقوقی جلوگیری کنند. سرقفلی نیز یکی از ان دسته مباحث حقوقی است که اشنایی با ان می تواند تا حد زیادی به کاهش دعاوی حقوقی میان افراد کمک کند.

سرقفلی و شرایط انتقال آن
تعریف قانونی سرقفلی وشرایط انتقال آن

برای تعریف قانونی و دقیق اصطلاح حقوقی سرقفلی می توانیم به ماده قانون روابط موجر و مستاجر اشاره کنیم. بر اساس این ماده قانونی،  هرگاه مالک، ملک تجاری خود را به اجاره واگذار نماید می‌تواند مبلغی را تحت عنوان سرقفلی از مستاجر دریافت نماید. همچنین‌ مستاجر می‌تواند در اثناء مدت اجاره برای واگذاری حق خود مبلغی را از موجر یا مستاجر دیگر به عنوان سرقفلی دریافت کند،

مگر آنکه در ضمن عقد اجاره حق انتقال به غیر از وی سلب شده باشد. چنانچه مالک سرقفلی نگرفته باشد و مستاجر با دریافت سرقفلی ملک را به دیگری واگذار نماید پس از پایان مدت اجاره مستاجر اخیر حق مطالبه سرقفلی از مالک را ندارد.  در صورتی که موجر به طریق صحیح شرعی سرقفلی را به مستاجر منتقل نماید، هنگام تخلیه مستاجر حق مطالبه سرقفلی به قیمت‌ عادله روز را دارد.

جالب است بدانید که فرهنگ دریافت مبلغی به عنوان حق کسب و پیشه از گذشته تاکنون در کشور ما وجود داشته است و تبدیل به یک عرف شده است، به همین دلیل نیز قانونگذار کشور ما در قانون نیز به آن اشاره کرده است و شرایط حقوقی آن را مشخص کرده است.

سرقفلی در حقیقت همان پولی است که شخصی به فرد دیگری می پردازد تا خانه یا مغازه اش را به او واگذار کند. در عرف فرهنگ ما سرقفلی همان حق آب و گلی میباشد که برای توسعه ی یک کسب و کار و اعتبار به شخصی که این اعتبار را جمع آوری کرده است باید پرداخت شود.

انواع سرقفلی

در حالت کلی و بر اساس مفاد قانون کشور میتوان حق سرقفلی را به دو نوع مشخص تقسیم کرد، به طور خلاصه به این دو مورد اشاره میکنیم :

آشنایی با سرقفلی

  1. واقعی:

 حق سرقفلی در واقع حقی است که هیچ ارتباطی به شغل افراد و کسب و کار تخصصی آنها ندارد و ارتباط مستقیمی با امکانات یک محل تجاری مانند مغازه یا فروشگاه دارد. سرقفلی یک امتیاز است که از جانب یک مستاجر به مستاجر بعدی و یا از جانب مالک یک محل تجاری به مستاجر تعلق میگیرد. از جمله اموری که در تعیین مبلغ سرقفلی اهمیت دارند، مواردی همچون:  محل ملک، مساحت آن، نوع و امکانات آن گنجایش آن و اموری مثل برق و آب و تلفن و … میباشد.

در صورتی که یک مالک در هنگام انعقاد عقد اجاره از مستاجری که قرار است ملک را اجاره کند، حق سر قفلی را اخذ کرده باشد، وظیفه دارد تا در هنگامی که مستاجر قرار است ملک را تخلیه کند و زمان قرارداد اجاره به پایان رسیده است، مبلغ سر قفلی را به قیمت روز پرداخت کند و این حق را با اخذ مبلغ معین به فرد دیگری انتقال دهد. 

  1. مجازی:

حق سر قفلی مجازی یا همان حق کسب و پیشه مسئله ای میباشد که امروزه در بسیاری از موارد ( به خصوص قراردادهای مربوط به خرید و فروش اماکن تجاری) به ان اشاره می شود. حق کسب و پیشه مسئله ای میباشد که به تلاش یک تاجر در مکان تجاری او مربوط است. حق کسب و پیشه ازتباط مستقیمی با شهرت مستاجر و موفقیت های تجاری او دارد. این حق معمولا با توجه به میزان سرمایه گذاری تاجر در مکان تجاری و میزان درآمدی که از مکان تجاری مذکور بدست آورده است، قیمت گذاری می گردد.

دعوای سرقفلی

روزانه پرونده های مختلفی به دادگاه ها و محاکم تجاری ارجاع داده میشوند که موضوع انها مربوط به سرقفلی میباشد. این دعوا معمولا دارای عناصر مختلفی میباشد که میتوان بر اساس تعریف مال در قانون مدنی، عناصر ان را به موارد زیر دسته بندی کرد:

سرقفلی و شرایط آن

  • قابلیت تقویم به پول به طور بالفعل
  • عین موجود در خارج یا منفعت آن
  • متعارف بودن تقویم به پول
  • عین موجود در خارج یا منفعت آن

سوال بسیار مهمی که اکنون ممکن است برای بسیاری از افراد پیش آید آن است که آیا دعوای سرقفلی از دعاوی مالی است یا غیر مالی؟ در پاسخ به این سوال باید گفت که دعوای سرقفلی از جمله دعاوی مالی محسوب می گردد که هدف آن نیز اخذ وجه پول می باشد، بنابراین برای دریافت این حق باید میزان ان ارزیابی شود.

حال باید این موضوع را مورد بررسی قرار داد که بهای خواسته در دعاوی مالی همچون دعوای سرقفلی چگونه محاسبه میشود؟ در پاسخ به این سوال باید به ماده 62 قانون آیین دادرسی مدنی اشاره کرد. بر اساس این ماده قانونی بهای خواسته به ترتیب زیر تعیین می شود :

۱- اگر خواسته پول رایج ایران باشد، بهای آن عبارت است از مبلغ مورد مطالبه، و اگر پول خارجی باشد، ارزیابی آن به نرخ رسمی بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران در تاریخ تقدیم دادخواست بهای خواسته محسوب می شود.

۲- در دعوای چند خواهان که هریک قسمتی از کل را مطالبه می نماید بهای خواسته مساوی است با حاصل جمع تمام قسمتهایی که مطالبه می شود.

۳- در دعاوی راجع به منافع و حقوقی که باید در مواعد معین استیفا و یا پرداخت شود، بهای خواسته عبارت است از حاصل جمع تمام اقساط و منافعی که خواهان خود را ذی حق در مطالبه آن می داند. در صورتی که حق نامبرده محدود به زمان معین نبوده و یا مادام‌العمر باشد بهای خواسته مساوی است با حاصل جمع منافع ده سال یا آنچه را که ظرف ده سال باید استیفا کند.

۴- در دعاوی راجع به اموال، بهای خواسته مبلغی است که خواهان در دادخواست معین کرده و خوانده تا اولین جلسه دادرسی به آن ایراد و یا اعتراض نکرده مگر اینکه قانون ترتیب دیگری معین کرده باشد.

فهرست مطالب

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

موسسه حقوقی یسناوکیل

تماس و دریافت مشاوره

تماس با شعبه مرکزی

تماس با شعبه مشهد