اثبات با شهادت چه شرایطی دارد؟ مجازات شهادت دروغ چیست؟

در مقاله «شرایط شاهد چیست؟ چگونه شهادت را بی اعتبار کنیم؟» به شرایطی که شاهد باید داشته باشد تا گواهی او در دادگاه معتبر شناخته شود، پرداختیم. اما علاوه بر شخص شاهد و گواه، خود عمل شهادت نیز باید دارای شرایطی باید تا معتبر و نافذ باشد. در این مقاله ضمن بررسی مقررات راجع به «شهادت» به سوالات متداول پیرامون آن پاسخ خواهیم داد.

از جمله اینکه شهادت شرعی چه شرایطی دارد؟ حکم شهادت های متعارض و متناقض چیست؟ آیا شاهد حتما باید در دادگاه حضور یابد؟ شرایط شهادت غیر حضوری چیست؟ حکم پس گرفتن شهادت قبل و بعد از اجرای مجازات چیست؟ مجازات شهادت دروغ چیست؟

ثبت زمان ملاقات حضوری و دریافت مشاوره تلفنی از تیم یسنا وکیل در مشهد از طریق شماره 09155074838

شرایط شهادت دادن
شهادت شرعی چه شرایطی دارد؟

برای اعتبار شهادت شرعی علاوه بر واجد شرایط بودن شاهد، خود امر شهادت نیز دارای شرایطی است. چنانچه گواهی و شهادت شاهدان، فاقد هر یک از این شرایط باشد، شهادت او باطل خواهد بود. شرایط شهادت شرعی عبارتند از:

  • موضوع شهادت ها واحد باشد.

مطابق ماده 182 قانون مجازات اسلامی (مصوب 1392) در ادای شهادت شرعی، در صورتی شاهدان متعدد باشند، واحد بودن موضوع شهادت ضروری است و باید مفاد شهادت ‌ها در خصوصیات مؤثر در اثبات جرم یکسان باشد. هرگاه اختلاف مفاد و محتوای شهادت‌ ها موجب تعارض شود و یا وحدت موضوع را مخدوش کند، شهادت شرعی محسوب نمی ‌شود. ماده 185 ق.م.ا. در این باره تصریح می کند: «در صورت وجود تعارض بین دو شهادت شرعی، هیچ یک معتبر نیست.»

  • شهادت از روی قطع و یقین باشد.

بر اساس ماده 183 قانون مجازات اسلامی، شهادت باید از روی قطع و یقین بوده و مستند به امور حسی و از طریق متعارف باشد، اداء شود. لذا ادای شهادت از روی حدس و گمان یا شهادت از طریق غیر متعارف (نظیر توسل به رمل و جن گیری و غیب گویی و …) غیر قابل قبول است.

  • علم به خلاف محتوای شهادت وجود نداشته باشد

ماده 187 قانون مجازات اسلامی در این باره مقرر داشته: «در شهادت شرعی نباید علم به خلاف مفاد شهادت وجود داشته باشد. هرگاه قرائن و امارات بر خلاف مفاد شهادت شرعی باشد، دادگاه، تحقیق و بررسی لازم را انجام می‌ دهد و در صورتی که به خلاف واقع بودن شهادت، علم حاصل كند، شهادت معتبر نیست.»

آیا شهادت به صورت غیر حضوری هم ممکن است؟

مطابق ماده 184 و 186 قانون مجازات اسلامی، شهادت حتما باید به صورت حضوری باشد. در گواهی حضوری، ادای شهادت باید با لفظ یا نوشتن باشد و در صورت تعذر، با ایماء و اشاره انجام می شود. در هر صورت باید روشن و بدون ابهام باشد. اما چنانچه شاهد معذور باشد و نتواند در جلسه دادگاه حضور یابد، شهادت به صورت مکتوب، صوتی- تصویری زنده و یا ضبط شده نیز معتبر است. البته مشروط بر آنکه دادگاه شرایط و صحت انتساب شهادت به شاهد را احراز کند.

آیا شهادت دادن بر شهادت شاهد معتبر است؟

گاهی پیش می آید شخصی نزد دیگری شهادت بر امری می دهد و بعد خودش به مرحله ادای شهادت در جلسه دادگاه نمی رسد (مثلا فوت می کند یا مفقود الاثر می شود.) سوالی که در اینجا مطرح می شود این است که آیا شهادت دادن فردی که شهادت شاهد اصلی را شنیده، «شهادت» محسوب می شود و معتبر است؟

شرایط شهادت دادن
ماده 188 قانون مجازات اسلامی در این باره مقرر داشته: «شهادت بر شهادت شرعی در صورتی معتبر است که شاهد اصلی فوت نموده و یا به علت غیبت، بیماری و امثال آن، حضور وی متعذر باشد.». لذا شهادت بر شهادت شاهد با رعایت شرایط ماده 188 صحیح و معتبر است. باید توجه داشت مطابق تبصره 2 ماده 188 تنها شهادت بر شهادت شاهد اصلی صحیح است و شهادت بر شهادت شاهد فرعی، معتبر نیست.

ذکر سه نکته در خصوص شهادت بر شهادت ضروری به نظر می رسد: اولا شاهدی که بر شهادت شاهد اصلی گواهی می دهد نیز خودش باید واجد شرایط مقرر برای شاهد اصلی باشد. ثانیا مطابق ماده 189 با شهادت بر شهادت اصلی تنها قصاص، دیه و ضمان مالی با آن قابل اثبات است و جرائم موجب حد و تعزیر با شهادت بر شهادت اثبات نمی‌شود.

ثالثا مطابق ماده 190 در صورتی که پس از ادای شهادت توسط شاهدان فرعی و پیش از صدور رأی، شاهد اصلی شهادت آنان را انکار کند، شهادت شاهدان فرعی از اعتبار ساقط می‌شود. اما بر انکار پس از صدور حکم، اثری مترتب نیست.

پس گرفتن شهادت توسط شاهد اصلی چه حکمی دارد؟

فرض کنیم شاهدی که تمام شرایط قانونی را دارا بوده با رعایت شرایط قانونی، در خصوص امری به دروغ یا حتی با صداقت، علیه متهم شهادت داده است. دادگاه نیز پس از بررسی جوانب مختلف و عدم تردید در صحت شهادت، آن را پذیرفته و با استناد به شهادت شاهد، متهم را به مجازات محکوم نموده است. حال بعد از اثبات جرم و محکومیت متهم، شاهد از شهادت خود پشیمان شده و می خواهد شهادت خود را پس بگیرد.

مطابق ماده 198 در صورتی که شاهد قبل از اجرای مجازات، شهادت خود را پس بگیرد، شهادت بی اعتبار می گردد و چنانچه جرم از راه های دیگری غیر از شهادت به اثبات نرسد، متهم تبرئه می شود. همچنین قابل ذکر است اعاده شهادت پس از انصراف (یعنی شاهدی که شهادتش را پس گرفته دوباره شهادت بدهد)، قابل قبول نیست و آن شاهد در آن پرونده و موضوع دیگر حق شهادت ندارد.

شرایط شهادت دادن
مجازات شهادت دروغ و کذب چیست؟

بر اساس ماده 650 قانون مجازات اسلامی (مصوب 1375) هر كس در دادگاه نزد مقامات رسمی شهادت دروغ بدهد به 91 روز تا 2 سال حبس و يا به 1 ميليون و 500 هزار تا 12‌ ميليون ريال جزاي نقدي محكوم خواهد شد. چنانچه به واسطه شهادت دروغ شاهدان، فردی بی گناه به مجازات محکوم شده باشد، از آنجا که شاهدان سبب گمراهی دادگاه و صدمه دیدن شخص محکوم شده اند، اصطلاحا «سبب اقوی از مباشر» شناخته شده و تمام مسئولیت کیفری و مدنی متوجه ایشان خواهد بود.

به طور مثال چنانچه با شهادت دروغین دست فرد قطع شود، شاهدان علاوه بر مجازات مندرج در ماده 650 قانون مجازات اسلامی، به قصاص دست نیز محکوم خواهند شد. یا به طور مثال فردی متهم به قتل است و دو شاهد با تبانی و از روی کذب علیه او شهادت می دهند و وی محکوم به قصاص می شود. چنانچه پس از اجرای قصاص، کذب بودن شهادت شهود نزد دادگاه اثبات شود، در صورت درخواست «اولیای دم فرد قصاص شده» شاهدان به قصاص نفس محکوم خواهند شد.

چنانچه قابل گذشت بودن جرمی در قانون تصریح نشده باشد،مطابق ماده ۱۰۳ قانون مجازات اسلامی، آن جرم غیرقابل گذشت محسوب می شود مگر اینکه از حق الناس بوده و شرعاً قابل گذشت باشد. شهادت دروغ از آنجا که دادگاه اسلامی را فریب داده و حاکم شرع را به خطا کشانده، دارای حیثیت عمومی بوده و غیر قابل گذشت به شمار می رود. به عبارت دیگر گذشت شاکی تاثیری در شروع یا توقف تعقیب کیفری و اجرا یا معافیت از مجازات ندارد.

[sc_fs_multi_faq headline-0=”p” question-0=”شرایط مناسب برای شهادت شرعی چیست؟” answer-0=”موضوع شهادت واحد باشد، شهادت از روی قطع و یقین باشد،علم به خلاف محتوای شهادت وجود نداشته باشد.” image-0=”” count=”1″ html=”true” css_class=””][sc_fs_multi_faq headline-0=”p” question-0=”شرایط شهادت به صورت غیری حضوری چیست؟” answer-0=”مطابق ماده 184 و 186 قانون مجازات اسلامی، شهادت حتما باید به صورت حضوری باشد. در گواهی حضوری، ادای شهادت باید با لفظ یا نوشتن باشد و در صورت تعذر، با ایماء و اشاره انجام می شود. در هر صورت باید روشن و بدون ابهام باشد. اما چنانچه شاهد معذور باشد و نتواند در جلسه دادگاه حضور یابد، شهادت به صورت مکتوب، صوتی- تصویری زنده و یا ضبط شده نیز معتبر است. البته مشروط بر آنکه دادگاه شرایط و صحت انتساب شهادت به شاهد را احراز کند.” image-0=”” headline-1=”p” question-1=”مجازات شهادت کذب و دروغ چیست؟” answer-1=”بر اساس ماده 650 قانون مجازات اسلامی (مصوب 1375) هر كس در دادگاه نزد مقامات رسمی شهادت دروغ بدهد به 91 روز تا 2 سال حبس و يا به 1 ميليون و 500 هزار تا 12‌ ميليون ريال جزاي نقدي محكوم خواهد شد. چنانچه به واسطه شهادت دروغ شاهدان، فردی بی گناه به مجازات محکوم شده باشد، از آنجا که شاهدان سبب گمراهی دادگاه و صدمه دیدن شخص محکوم شده اند، اصطلاحا «سبب اقوی از مباشر» شناخته شده و تمام مسئولیت کیفری و مدنی متوجه ایشان خواهد بود.” image-1=”” headline-2=”h2″ question-2=”” answer-2=”” image-2=”” count=”3″ html=”true” css_class=””]

فهرست مطالب

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *