با مهدورالدم آشنا شده و تفاوت‌های آن با محقون الدم را بشناسید

حبس و جزای نقدی

فهرست مطالب

در قانون مجازات اسلامی برای هر جرم و مجرمی عناوین خاصی در نظر گرفته شده است، در همین راستا به شخص مجرمی که جرم او به حدی سنگین و نابخشودنی است که قانون و دین نیز از آن حمایت نمی ‌کنند، در قانون و فقه عنوان مهدورالدم اطلاق می ‌شود که در مقابل این عنوان، واژه محقون الدم قرار می‌ گیرد که در ادامه به بررسی هر یک از این دو عنوان و انواع آن می‌ پردازیم.

تفاوت مهدورالدم با محقون الدم

برای اینکه تخصصی ‌تر و بهتر با عنوان مهدورالدم چیست؟ آشنا شوید در این بخش به بررسی تفاوت‌ های مهدورالدم و محقون الدم از نظر قانونی پرداخته شده است.

  • مهدورالدم از واژه هدر به معنای باطل گرفته شده است و به شخصی اطلاق می ‌شود که خون او هدر و باطل است یعنی کشتن او شامل هیچگونه قصاص و پرداخت دیه ‌ای نمی‌ شود.
  • محقون الدم شخصی است که برعکس فرد مهدورالدم قانون برای او ارزش قائل است و اگر کشته شود مجازات حتمی قاتل قتل است.

*نکته: قانونگذار از جان کلیه اشخاص حمایت می ‌کند، به این صورت که قتل یا ضرب جرح هر شخصی حسب مورد شامل مجازات قانونی خاصی می‌ شود.

در نتیجه اصل بر محقون الدم بودن افراد و حسب مورد اعمال، مجازات شامل دیه یا قصاص است و اشخاص مهدورالدم تنها شامل مواردی می ‌شوند که در قانون عنوان شده و شناخته شده است.

انواع مهدورالدم

با توجه به تعاریف فوق در خصوص مهدورالدم و بیان تفاوت ‌های آن با محقون الدم در قانون و مجازات هر یک نوبت به تفکیک انواع مهدورالدم می ‌رسد که شامل دو نوع است و این دو نوع عبارتند از:

  • مهدورالدم مطلق: یعنی کسی که هیچگونه ابهامی جهت مهدورالدم شناخته شدن او وجود ندارد و مجازات کسی که این فرد را به قتل برساند شامل دیه و قصاص نمی ‌شود. از جمله مهدورالدم مطلق می ‌توان به دشنام دهنده به پیامبر و سایر انبیاء و ائمه الهی اشاره کرد که نسبت به هر شنونده، شخص دشنام دهنده مهدورالدم تلقی می ‌شود (مهدورالدم مطلق خونش نسبت به همه مباح است) .
  • مهدورالدم نسبی: این مجرم یعنی کسی که خونش نسبت به برخی افراد مباح است حال آنکه این افراد کدامند؟
مجازات تهدید و اخاذی (بر اساس قانون جدید 1399)
مطالعه بیشتر

مثلا اگر فردی، یک نفر را عمدا به قتل برساند قاتل نسبت به اولیای دم مهدورالدم نسبی شناخته می ‌شود و اگر کسی جز خانواده مقتول در صدد کشتن قاتل برآیند قصاص می ‌شوند، در نتیجه تنها کسی که حق کشتن مهدورالدم نسبی را دارد اولیای دم مقتول هستند و شخص قاتل نسبت به سایر افراد دیگر محقون الدم شناخته می ‌شود.

شرایط مهدورالدم شناخته شدن اشخاص

تا این قسمت از مقاله تا حدودی با عنوان مهدورالدم چیست؟ آشنا شدید اما برای اینکه به طور عمیق ‌تر وارد این بحث شویم و هیچ نقطه ابهامی در این خصوص در ذهن شما باقی نماند شرایطی را ذکر می‌ کنیم که موجب مهدورالدم شناخته شدن فرد می ‌شوند.

مطابق ماده ۳۰۲ قانون مجازات اسلامی مصوب سال ۱۳۹۲، افراد مهدورالدم شامل پنج دسته هستند که مرتکب جنایت علیه این افراد قصاص نشده و ملزم به پرداخت دیه نیست.

حالات مجنی علیه (موردجنایت قرار گرفته) که موجب مهدورالدم شناخته شدن او می ‌شوند عبارتند از:

  1. شخص مرتکب جرم حدی که مستوجب سلب حیات باشد.
  2. مرتکب جرم حدی که مستوجب قطع عضو باشد؛ با این شرط که جنایت وارده افزون بر مجازات حدی او نباشد، در غیر اینصورت میزان اضافه بر حد جنایت، حسب مورد شامل قصاص یا پرداخت دیه و تعزیر می ‌گردد.
  3. شخص مستحق قصاص عضو یا نفس، تنها نسبت به دارنده و صاحب حق قصاص و به میزان آن قصاص نمی ‌گردد.
  4. متجاوز و شخصی که تجاوز وی قریب الوقوع است و طی دفاع مشروط به شرح تعیین شده در ماده ۱۵۶ این قانون مورد جنایت قرار بگیرد.
  5. زنای زانی و زانیه نسبت به شوهر زانیه به جز در مواردی که اکراه یا اضطرار محسوب می‌ شوند به شرحی که در قانون تعیین شده است.
قوانین و مجازات خیانت در امانت در اموال مشاع
مطالعه بیشتر

تبصره ۱: هرگونه اقدام افراد بدون اجازه دادگاه در خصوص موارد ۱ الی ۳ جرم محسوب شده و مرتکب مطابق تعزیر مقرر در کتاب پنجم تعزیرات مجازات می ‌گردد.

تبصره۲: در رابطه با مورد ۴ اگر مصداق نفس دفاع باشد ولیکن از مراتب آن تجاوز کند قصاص باطل است، اما مرتکب با توجه به شرح مقرر در قانون به دیه و مجازات تعزیری محکوم خواهد شد.

عنوان مهدورالدم چیست؟ به قدری پیچیده است که با صرف نظر از تبصره ‌ها و ماده‌ ها نمی ‌توانید در دادگاه از حقوق خود در این زمینه دفاع کنید به همین دلیل و جهت دستیابی به حقوق خود حتما مراجعه به وکیل خوب در مشهد را از طریق تیم یسنا وکیل پیگیری کنید.

با استناد به مطالب فوق، شخص مهدورالدم نسبت به همه شامل دو گروه هستند:

  • مرتکبین جرایم مستوجب مجازات سلب حیات حدی
  • مرتکبین جرایم مستوجب مجازات قطع عضو حدی

برای مثال افرادی که تجاوز جنسی انجام داده ‌اند یا اشخاصی که حکم افساد فی الارض آن ‌ها با مجازات اعدام یا قطع عضو همراه است.

سه گروه دیگر نیز نسبت به افراد خاص مهدورالدم شناخته می ‌شوند:

  • مستحق قصاص نفس یا عضو فقط در خصوص صاحب حق قصاص و به میزان آن(مورد 3)
  • زانی و زانیه فقط در رابطه با شوهر زانیه به جز موارد اکراه و اضطرار که در قانون تعیین شده است (مورد 5)
  • متجاوز عنوان شده در مورد 4

مستند قانونی مهدورالدم

جهت تکمیل اطلاعات و مطالب ارائه شده تحت عنوان مهدورالدم چیست؟ لازم می ‌دانیم که مستند قانونی که در خصوص به قتل رساندن مهدورالدم وجود دارد را عنوان کنیم.

انتقال مال غیر با معامله فضولی و خیانت در امانت چه فرقی دارد؟
مطالعه بیشتر

براساس ماده ۳۰۳ قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۹۲ اگر قاتل پس از قتل مدعی شود که مقتول را با تصور مهدورالدم بودن او کشته ابتدا باید این امر را به دادگاه ثابت کند که در این شرایط سه حالت به وجود می ‌آید.

مهدورالدم

  • اگر ثابت شود که مقتول مهدورالدم بوده مجازات قاتل شامل قصاص نفس و دیه نمی‌ شود و تنها به حبس تعزیری محکوم می ‌گردد.
  • در صورت ثابت نشدن مهدورالدم بودن مقتول و حتی ادعای قاتل در خصوص تصور او از مهدورالدم بودن مقتول، قاتل به قصاص محکوم می‌ گردد.
  • اگر مهدورالدم نبودن مقتول ثابت نشود ولی ثابت شود که قاتل با این تصور او را به قتل رسانده، مجازات قاتل شامل پرداخت دیه و حبس خواهد بود.

ارتکاب قتل‌ هایی که قصاص ندارند

در خصوص این قتل‌ ها با وجود اینکه مجرم قتل انجام داده و سلب حیات کرده است اما مجازات او شامل قصاص نمی‌ شود و اعدام نخواهد شد. در ادامه به این قتل ‌ها اشاره شده است.

  • پدر یا جد پدری قاتل باشد.
  • شخص دیوانه یا نابالغ غیر ممیز قاتل باشد.
  • قاتل در حالت خواب، مستی، بیهوشی یا بی اختیاری باشد.
  • مقتول غیر مسلمان و قاتل مسلمان باشد.
  • قتل عمد در خصوص اجرای امر آمر قانونی.
  • انجام قتل توسط قاتل با تصور مهدورالدم بودن مقتول.

وکیل کیفری در مشهد

در خصوص سوالات خود پیرامون عنوان مهدورالدم چیست؟ و آگاهی از کلیه تبصره ‌ها و مواد قانونی آن جهت اعلام بی گناهی قاتل یا پیگیری پرونده جهت اثبات مهدورالدم نبودن مقتول از جانب اولیای دم نخستین راهکار جهت پیروزی در پرونده‌ ها مشورت با وکیل است که تیم یسنا وکیل بهترین وکیل در مشهد را در حوزه تخصصی پرونده شما در اختیارتان قرار خواهد داد.

فهرست مطالب

مقالات مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

تماس و دریافت مشاوره

تماس با شعبه مرکزی

تماس با شعبه مشهد