گذشت شاکی یا رضایت‎‌نامه کیفری

جرم و عناصر آن

فهرست مطالب

آیا می‎دانید گذشت شاکی یا رضایت‎نامه کیفری به چه صورت است و چه تاثیری در پرونده دارد؟ آیا انواع جرائم در دستگاه قضایی را می‎دانید؟ ما در این مقاله از تیم یسنا وکیل در مشهد، ضمن بررسی تمامی موارد در خصوص گذشت شاکی یا رضایت‎نامه کیفری، شما را با انواع جرائم آشنا خواهیم کرد. تا انتهای این مقاله همراه ما باشد.

گذشت شاکی یا رضایت‎‌نامه کیفری

بر اساس اصل ۳۴ قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران که در آن مقرر شده است: «دادخواهی حق مسلم هر فرد است و هر کس می‌تواند به منظور دادخواهی به دادگاه‏ های صالح رجوع نماید. همه افراد ملت حق دارند این گونه دادگاه ‏ها را در دسترس داشته باشند و هیچ‌کس را نمی‌توان از دادگاهی که به موجب قانون حق مراجعه به آن را دارد منع کرد.»

وکیل دیوان عدالت اداری
Close up lawyer businessman working or reading lawbook in office workplace for consultant lawyer concept.

بنابراین درصورتی که حقی از کسی ضایع شده باشد، با توجهبه این اصل قانون اساسی، دادخواهی برای او امکان پذیر خواهد بود.

نکته‎ ای که در این زمینه باید به آن توجه داشت این است که، هر چند زمانی که حقی که از شخصی ضایع می‌شود، امکان دادخواهی برای او وجود دارد، اما این به این معنی نخواهد بود که امکان دادخواهی یا عدم دادخواهی برای شخص یکسان باشد، یعنی در برخی از جرائم، این امکان برای شخص بزه ­دیده وجود خواهد داشت که برای احقاق حق خودش، دادخواهی انجام دهد یا ندهد.

به این معنی که با طرح شکایت، از دادگاه بخواهد که مجرم را دستگیر و مجازات کند، یا اینکه به عیارت دیگر اصلا اقدام به هیچ شکایتی نکند. ولی در برخی دیگر از جرائم چنین امکانی برای شخص بزه دیده فراهم نخواهد بود، یعنی با توجه به جرم ارتکاب یافته، حتی اگر شخص بزه دیده نیز هیچ اقدامی در این زمینه انجام ندهد، بازهم دادستان به عنوان مدعی‎العموم وارد شده و به پیگیری جرم و مجازات مجرم خواهد پرداخت.

انواع جرائم

بطور کلی می‌توان گفت جرائم به دو دسته تقسیم می‎شود:

«جرائم قابل گذشت، جرائمی می‌باشند که شروع و ادامه تعقیب و رسیدگی و اجرای مجازات، منوط به شکایت شاکی و عدم گذشت وی است.»

  • جرایم غیرقابل گذشت

«جرائم غیرقابل گذشت، جرائمی می‌باشند که شکایت شاکی و گذشت وی در شروع به تعقیب و رسیدگی و ادامه آن‎ها و اجرای مجازات تاثیری ندارد.»

مبنای تقسیم­ بندی جرائم به قابل­ گذشت و غیرقابل گذشت

برخی بر این باور هستند که اگر جرمی تنها دارای جنبه خصوصی باشد، آن جرم از جرائم قابل گذشت خواهد بود، ولی اگر دارای جنبه عمومی باشد، آن جرم از جرائم غیرقابل گذشت محسوب خواهد شد.

اما برخی دیگر معتقد هستند که اگر جنبه خصوصی جرمی بر جنبه عمومی آن برتری داشته باشد، قابل گذشت خواهد بود، اما اگر جنبه عمومی آن بر جنبه خصوصی‎اش برتری داشته باشد، غیر قابل گذشت به شمار خواهد رفت. ولی باید دانست که هیچ معیار و مبنای دقیقی در این زمینه وجود ندارد، بنابراین باید تنها به قانون مراجعه کرد تا متجه شد که تکلیف چگونه روشن شده است.

«چنان چه قابل گذشت بودن جرمی در قانون تصریح نشده باشد، غیر قابل گذشت محسوب می‌شود، مگر اینکه از حق‎الناس بوده و شرعاً قابل گذشت باشد». بنابراین اصل بر این است که جرائم را غیر قابل گذشت در نظر بگیریم.

تاثیر گذشت شاکی بر روند پیگیری پرونده

قانون گذار در مبحث سوم از فصل یازدهم قانون مجازات اسلامی به بحث گذشت شاکی یا رضایت‎نامه کیفری پرداخته و آن را از عوامل سقوط مجازات در نظر گرفته است. ولی در هنگام گذشت کردن یا رضایت دادن، باید به دو موضوع توجه داشت:

الف) اول اینکه آیا آن جرم از جرایم تعزیری است یا از جرائم حدی، قصاصی و یا دیه‎ای.

ب) دوم اینکه آن جرم از جرایم قابل گذشت است یا غیر قابل گذشت است.

در خصوص مورد اول یا «الف» باید گفت: اگر جرم از جرایم حدی، قصاصی و دیه‎ای باشد، در تبصره ۳ ماده ۱۰۰ قانون مجازات اسلامی تکلیف کاملا مشخص شده است.

این ماده مقرر می‌دارد: «مقررات راجع به گذشت شاکی در مورد مجازات‎های قصاص نفس و عضو، حد قذف و حد سرقت همان است که در کتاب دوم «حدود» و سوم «قصاص» این قانون ذکر شده است. گذشت شاکی در سایر حدود تاثیری در سقوط و تخفیف مجازات ندارد.»

بنابراین در مورد جرائم حدی فقط در دو جرم «قذف» و «سرقت»، در صورتی که شاکی اقدام به شکایت نکند، هیچ پرونده­ای تشکیل نخواهد شد و یا چنانچه شکایت کند و پس از طرح شکایت اعلام رضایت کند، پرونده مختومه خواهد شد. اما در نظر داشته باشید که در سایر جرائم حدی، شکایت یا عدم شکایت شاکی و یا گذشت یا عدم گذشت او، هیچ تاثیری در روند پرونده نخواهد داشت.

باید توجه داشت که اعلام رضایت شخص بزه­ دیده، حتی در صورتی که موجب مختومه شدن پرونده نخواهد شد، اما کاملاً هم بی­ تاثیر نخواهد بود، چراکه می‌تواند موجب تخفیف، تعلیق اجرای مجازات، نظام نیمه­ آزادی و… شخص مجرم شود.

فهرست مطالب

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

موسسه حقوقی یسناوکیل

تماس و دریافت مشاوره

تماس با شعبه مرکزی

تماس با شعبه مشهد